MEPA: 5 Mục Tiêu Khởi Đầu Mới, Bảo Tồn Rừng Đặc Dụng Việt Nam Vượt Bậc!

LÀO CAI Ngày 06/02, tại Sa Pa, Lào Cai, Dự án MEPA Đức – Việt chính thức khởi động, hướng tới quản lý tích hợp và bảo tồn bền vững các khu rừng đặc dụng Việt Nam.

🌟 Dự án MEPA Khởi Động: Bước Ngoặt Quản Lý Bền Vững Rừng Việt Nam

Giới thiệu chung về Dự án MEPA, mục tiêu và tầm quan trọng trong công tác bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam.

Dự án MEPA, với tên gọi đầy đủ “Bảo tồn, tài chính bền vững và phát triển các hệ sinh thái phức hợp tại các khu rừng đặc dụng và phòng hộ của Việt Nam”, đã chính thức khởi động tại Sa Pa, Lào Cai vào ngày 06/02, đánh dấu một bước tiến quan trọng. Đây là kết quả của mối hợp tác Đức Việt bền chặt, thể hiện sự đồng lòng trong việc bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng. Mục tiêu chính của chương trình MEPA không chỉ là bảo tồn các khu rừng đặc dụng quý giá, mà còn hướng tới thiết lập một khuôn khổ quản lý lâm nghiệp bền vững toàn diện, hài hòa giữa lợi ích kinh tế và gìn giữ môi trường sống.

Với tầm nhìn xa, sáng kiến này tập trung vào việc nâng cao năng lực cho các cấp quản lý và cộng đồng địa phương. Điều này giúp họ chủ động hơn trong công tác bảo vệ và khai thác tài nguyên rừng một cách có trách nhiệm. Đặc biệt, đối với những hệ sinh thái rừng đặc thù – nơi lưu giữ đa dạng sinh học phong phú và là mái nhà của nhiều loài động thực vật quý hiếm – dự án sẽ đóng góp tích cực vào việc duy trì sự sống và phục hồi sinh thái rừng, mang lại lợi ích kép cho cả thiên nhiên và cuộc sống cộng đồng.

Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Bền Vững Trong Dự Án MEPA

MEPA chú trọng áp dụng các chiến lược quản lý rừng bền vững tiên tiến, được tích lũy từ kinh nghiệm quốc tế và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Điều này bao gồm việc củng cố các cơ chế tài chính nhằm đảm bảo nguồn lực ổn định cho hoạt động bảo tồn, đồng thời khuyến khích các mô hình sinh kế xanh cho người dân. Quan hệ đối tác Đức-Việt trong khuôn khổ dự án không chỉ cung cấp tài chính mà còn là cầu nối chuyển giao tri thức, công nghệ hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ rừng đặc dụng và vun đắp một hệ sinh thái rừng khỏe mạnh. Đây là một động thái chiến lược, mở ra triển vọng tươi sáng cho nỗ lực bảo vệ môi trường của Việt Nam trên trường quốc tế.

Tiếp nối tinh thần của sự kiện khởi động đầy hứa hẹn, Dự án MEPA đã cụ thể hóa cam kết thành những hành động chiến lược.

Dự án tập trung vào các trụ cột chính để đạt được mục tiêu bảo tồn và phát triển bền vững các hệ sinh thái.

Đây là những định hướng rõ ràng, thể hiện tầm nhìn và sự gắn kết trong mối hợp tác Đức Việt, nhằm tạo ra sự chuyển mình mạnh mẽ trong công tác quản lý rừng bền vững và bảo vệ sinh thái rừng đa dạng của Việt Nam.

1. Tăng Cường Khung Pháp Lý và Năng Lực Quản Lý

MEPA đặt nền móng vững chắc bằng việc hoàn thiện chính sách, kỹ thuật và quy định liên quan đến quản lý khu bảo tồn. Điều này tạo hành lang pháp lý vững chắc cho bảo tồn rừng đặc dụng hiệu quả. Song song đó, việc nâng cao năng lực cho các cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan là yếu tố then chốt. Đội ngũ cán bộ sẽ được trang bị chuyên môn và kỹ năng, giúp họ thực thi quy định và ứng phó linh hoạt với thách thức. Sự chuyển giao kinh nghiệm từ đối tác Đức góp phần củng cố hệ thống quản lý quốc gia.

2. Đảm Bảo Tài Chính Bền Vững cho Công Tác Bảo Tồn

Nguồn tài chính là thách thức lớn. Dự án MEPA giải quyết bằng cách xây dựng và thực hiện các cơ chế tài chính bền vững, mở rộng từ ngân sách nhà nước sang các nguồn tài trợ khác. Việc tìm kiếm nguồn tài trợ mới từ tổ chức quốc tế, khu vực tư nhân và sáng kiến carbon sẽ giảm áp lực ngân sách, đảm bảo nguồn lực ổn định cho các hoạt động bảo tồn rừng đặc dụng và duy trì sinh thái rừng lâu dài. Điều này cực kỳ quan trọng để duy trì quản lý rừng bền vững liên tục và hiệu quả.

3. Phục Hồi và Phát Triển Hệ Sinh Thái Rừng

Trụ cột này của chương trình MEPA hướng tới cải thiện trực tiếp chất lượng và diện tích rừng. Các hoạt động như triển khai quy hoạch có trọng tâm và các can thiệp thí điểm được thực hiện khoa học, phù hợp đặc điểm sinh thái từng khu vực. Dự án sẽ thực hiện các hoạt động phục hồi hệ sinh thái cụ thể, từ trồng rừng mới, làm giàu rừng, đến quản lý các loài xâm hại. Mục tiêu là khôi phục đa dạng sinh học, nâng cao khả năng chống chịu của sinh thái rừng trước biến đổi khí hậu, thể hiện rõ cam kết bảo tồn rừng đặc dụng toàn diện.

4. Thúc Đẩy Du Lịch Cộng Đồng & Kinh Tế Địa Phương

Bảo tồn không thể tách rời lợi ích cộng đồng. Dự án MEPA tập trung vào việc phát triển du lịch thân thiện với môi trường dựa vào cộng đồng. Qua đó, người dân địa phương không chỉ là chủ thể mà còn là người hưởng lợi trực tiếp. Việc tạo ra lợi ích kinh tế cho người dân thông qua du lịch sinh thái, sản phẩm nông lâm nghiệp bền vững sẽ tạo động lực mạnh mẽ để họ cùng tham gia vào quản lý rừng bền vững và bảo vệ tài nguyên. Đây là yếu tố quan trọng đảm bảo thành công lâu dài của Dự án MEPA.

Để đạt được các mục tiêu đầy tham vọng, Dự án MEPA không chỉ dừng lại ở các chính sách và kế hoạch vĩ mô, mà còn đặc biệt coi trọng sự tham gia của những người trực tiếp sống và gắn bó với rừng.

Điểm nhấn về sự tham gia của các bên liên quan, đặc biệt là cộng đồng địa phương và đồng bào dân tộc thiểu số trong công tác bảo tồn.

Đây là chìa khóa để đảm bảo thành công bền vững, khi mà tri thức bản địa và sự chủ động của người dân được phát huy tối đa.

Cộng Đồng – Trái Tim Của Nỗ Lực Bảo Tồn Rừng

• Áp dụng cách tiếp cận nhạy cảm giới, trao quyền cho cộng đồng: Dự án MEPA cam kết lồng ghép yếu tố giới trong mọi hoạt động, đảm bảo cả nam và nữ đều có tiếng nói, cơ hội tham gia và hưởng lợi công bằng. Việc trao quyền cho cộng đồng địa phương, đặc biệt là phụ nữ và các nhóm yếu thế, là trọng tâm để họ trở thành những người quản lý rừng hiệu quả.
• Lồng ghép tri thức bản địa vào công tác quản trị khu bảo tồn: Các cộng đồng dân tộc thiểu số, với hàng ngàn năm kinh nghiệm sống hòa mình cùng sinh thái rừng, sở hữu kho tàng tri thức bản địa vô giá. MEPA chủ động lắng nghe, học hỏi và tích hợp những kiến thức này vào các chiến lược bảo tồn rừng đặc dụng và quản lý rừng bền vững. Đây là một điểm khác biệt, tạo nên sự phù hợp và hiệu quả vượt trội cho dự án.
• Đảm bảo người dân không chỉ tham gia tích cực mà còn thực sự được hưởng lợi từ các nỗ lực bảo tồn thiên nhiên: Điều quan trọng nhất là cộng đồng phải cảm nhận được lợi ích từ việc bảo vệ rừng. Từ việc tạo sinh kế bền vững, phát triển du lịch sinh thái cộng đồng, đến việc chia sẻ nguồn lợi từ dịch vụ môi trường rừng, Dự án MEPA, trong khuôn khổ hợp tác Đức Việt, nỗ lực đảm bảo người dân là đối tác, không chỉ là đối tượng, của công tác bảo tồn. Sự gắn kết này sẽ tạo nên một liên minh vững chắc, cùng nhau gìn giữ những cánh rừng nguyên sinh quý giá của Việt Nam cho thế hệ mai sau.
  

  

Vượt ra ngoài khuôn khổ các hoạt động cụ thể, Dự án MEPA mang một ý nghĩa chiến lược sâu sắc, củng cố cam kết của Việt Nam trong công tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Ý nghĩa của dự án đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về bảo tồn đa dạng sinh học.

Đây không chỉ là một dự án đơn thuần mà là biểu tượng của sự hợp tác quốc tế hiệu quả, hướng tới một tương lai xanh hơn cho đất nước.

Hợp Tác Chiến Lược Việt – Đức Trong Bảo Tồn Rừng

Dự án MEPA là minh chứng rõ ràng cho mối hợp tác Đức Việt bền chặt, được thai nghén từ một quá trình chuẩn bị nghiêm túc, bài bản kéo dài gần hai năm (từ 2024). Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này cho thấy tầm nhìn dài hạn và cam kết của cả hai quốc gia trong việc gìn giữ tài nguyên thiên nhiên. Dự án được hình thành trên cơ sở hợp tác chặt chẽ giữa Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm với GIZ (Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức), khẳng định sự tin cậy và chia sẻ chuyên môn cao. Việc phê duyệt chính thức theo Quyết định số 4971/QĐ-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã hợp pháp hóa và tạo cơ sở vững chắc cho mọi hoạt động, đưa các nỗ lực bảo tồn rừng đặc dụng lên một tầm cao mới, phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý rừng bền vững.

Triển Khai Tại 3 Khu Rừng Đặc Dụng Tiêu Biểu

Để tối ưu hóa hiệu quả và tạo ra tác động lan tỏa, Dự án MEPA sẽ được triển khai thí điểm tại các khu vực trọng điểm, đại diện cho những giá trị sinh thái rừng độc đáo của Việt Nam. Cụ thể:

• Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Vân Long (Ninh Bình): Nơi được mệnh danh là “vịnh không sóng” với hệ sinh thái đất ngập nước quý hiếm, là nhà của loài Voọc mông trắng có nguy cơ tuyệt chủng.
• Vườn quốc gia Xuân Liên (Thanh Hóa): Một trong những khu rừng có tính đa dạng sinh học cao, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu và cung cấp nguồn nước.
• Vườn quốc gia Hoàng Liên (Lào Cai): Nổi tiếng với đỉnh Fansipan hùng vĩ, là khu vực tập trung nhiều loài thực vật, động vật đặc hữu, có giá trị khoa học và bảo tồn toàn cầu.

Việc lựa chọn các địa điểm này không chỉ đảm bảo tính đại diện mà còn cho phép áp dụng các giải pháp quản lý rừng bền vững và bảo tồn rừng đặc dụng một cách khoa học, đúc rút kinh nghiệm thực tiễn để nhân rộng trong tương lai. Đây là bước đi chiến lược, khẳng định tầm quan trọng của Dự án MEPA trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam.

💰 Ngân Sách và Lộ Trình Thực Hiện Dự Án MEPA

Để hiện thực hóa những cam kết và mục tiêu đầy tham vọng, Dự án MEPA đã được xây dựng với một kế hoạch tài chính và lộ trình triển khai rõ ràng, thể hiện sự nghiêm túc và bền vững trong mối hợp tác Đức Việt. Đây là nền tảng vững chắc để đảm bảo mọi hoạt động bảo tồn rừng đặc dụng và quản lý rừng bền vững được thực hiện một cách hiệu quả nhất.

Nguồn Lực Tài Chính Vững Chắc Cho Bảo Tồn

Thông tin chi tiết về nguồn tài trợ, thời gian triển khai và mục tiêu nhân rộng các mô hình quản lý khu bảo tồn hiệu quả.

Dự án MEPA may mắn nhận được sự hỗ trợ tài chính đáng kể, là minh chứng cho sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với công tác bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Tổng ngân sách dành cho dự án lên tới 4,5 triệu EUR, được tài trợ bởi Chính phủ Đức. Khoản tài trợ này không chỉ là một con số, mà còn là lời khẳng định về cam kết mạnh mẽ của Đức trong việc thúc đẩy sinh thái rừng và đa dạng sinh học toàn cầu. Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam cũng có phần đóng góp đối ứng quan trọng, thể hiện trách nhiệm và nỗ lực chủ động của quốc gia trong việc tự lực cánh sinh, cùng đối tác quốc tế kiến tạo một tương lai xanh. Nguồn lực tài chính này là yếu tố then chốt để các hoạt động như tăng cường năng lực, phục hồi hệ sinh thái và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng được triển khai suôn sẻ và đạt kết quả tối ưu.

Lộ Trình Triển Khai và Tầm Nhìn Nhân Rộng

Dự án MEPA sẽ được triển khai trong một khung thời gian cụ thể, kéo dài từ năm 2025 đến tháng 6 năm 2028. Giai đoạn này được thiết kế để tập trung vào việc thử nghiệm, hoàn thiện các mô hình và phương pháp tiếp cận trong quản lý rừng bền vững. Mục tiêu chính của dự án không chỉ dừng lại ở việc đạt được thành công tại các khu vực thí điểm đã chọn. Hơn thế nữa, MEPA hướng tới tạo nền tảng cho việc nhân rộng các mô hình quản lý khu bảo tồn hiệu quả và bền vững trên phạm vi toàn quốc trong thời gian tới. Qua đó, kinh nghiệm quý báu thu được từ sự hợp tác Đức Việt này sẽ được chia sẻ rộng rãi, góp phần nâng cao năng lực cho toàn bộ hệ thống bảo tồn rừng đặc dụng của Việt Nam, đảm bảo một tương lai tươi sáng cho các sinh thái rừng đa dạng và phong phú của đất nước.